Rogi - historia (cz. 3)


Rogi - szkoła

Około 1598 r. przystąpiono do budowy nowego kościoła, gdyż wcześniejsza świątynia nadwerężona zębem czasu i najazdami tatarskimi znajdowała się w stanie ruiny. Nowy kościół parafialny poświęcił 28 września 1603 r. biskup Maciej Pstrokoński. W 1639 r. stał już nad rzeką drewniany kościółek p.w. Anny, który z czasem zaczął pełnić funkcje kaplicy dworskiej. W latach 1655-57 r. Rogi uległy znacznemu zniszczeniu i spaleniu w czasie najazdu wojsk szwedzkich oraz węgierskich i kozackich na Podkarpacie, pod wodzą księcia Siedmiogrodu Jerzego Rakoczego. Zniszczenia były tak wielkie, że ówczesny dzierżawca wsi Wojciech Krzycki - stolnik ziemi czerskiej, dworzanin i sekretarz króla Jana Kazimierza, został w późniejszym czasie zwolniony od płacenia podatków za okres od 1657 do 1665 r. W 1672 r. miał miejsce najazd tatarski na Rogi, ponownie zniszczenia były olbrzymie. W czasach baroku na miejscu zrujnowanego zamku wybudowano kamienny dwór, który stał się siedzibą nie tylko wójtostwa Rogi ale i starostwa lubatowskiego. Początkiem XVIII w. trwały we wsi spory pomiędzy Cieciszewskimi a Karczewskimi, co zaowocowało ograbieniem kościoła oraz śmiercią kilku chłopów (1707-1708 r.). Na mocy przywileju Augusta III Sasa z 10 listopada 1760 roku wieś posiadał Ignacy Oraczewski. W tym czasie w Rogach określanych mianem miasteczka odbywały się już targi i huczne jarmarki. Ich rozmach był przyczyną upadku jarmarków w pobliskiej Korczynie. W XVIII w. miała również miejsce nie udana próba lokacji miasta na terenie Rogów.

Dnia 6 kwietnia 1769 r. na polach w północno- wschodniej części miała miejsce bitwa pomiędzy konfederatami barskimi a Moskalami. W czasie walk został ranny gen. Kazimierz Pułaski. Poległych żołnierzy pochowano w dwóch zbiorowych mogiłach na terenie Rogów. Na mocy pierwszego traktatu rozbiorowego Polski królewszczyzna Rogi została zajęta przez wojska austriackie 11 września 1775 r., po czym sprzedana 15 stycznia 1781 r. Józefowi Bobowskiemu. Z początkiem XVIII stulecia pojawili się w Rogach Żydzi, trudniący się przede wszystkim handlem i prowadzeniem wyszynków należących do Bobowskich. W 1841 r. córka ówczesnego właściciela Rogów - baronessa Wanda z Bobowskich wyszła za mąż za dziedzica Nienadowej - hrabiego Eustachego Dembińskiego, dając początek rogowskiej linii Dembińskich. Wydarzenia Wiosny Ludów w 1848 r. przyniosły zwolnienie rogowskich chłopów od odrabiania pańszczyzny. W 1849 r. miał miejsce przemarsz przez Rogi wojsk carskich, idących stłumić rozruchy Wiosny Ludów na Węgrzech, Kozacy dopuścili się wówczas licznych rozbojów we wsi. W latach 1849-1856 w Rogach panowała epidemia tyfusu i cholery, dziesiątki ofiar pochowano z dala od wsi na cmentarzu cholerycznym, przy tzw. Trzecim Potoku.

Przełom XIX i XX w. to okres szybkiego rozwoju miejscowości powstała kopalnia ropy naftowej, kwitł ruch ludowy we wsi, założono jednostkę straży pożarnej, kółko rolnicze, wybudowano nową plebanię i szkołę. Zaczęto również czynić przygotowania do budowy nowego kościoła. Zła sytuacja gospodarcza we wsi zmusiła jednak kilkaset osób do wyjazdu na emigrację, w samym tylko 1913 r. wyjechało aż 330 osób. Tuż przed I wojną światową ówcześni właściciele Rogów Dembińscy utracili płynność finansową w zarządzaniu majątkiem, w wyniku czego zlicytowano ich siedzibę rodową. W czasie I wojny światowej doszło w Rogach do znacznych zniszczeń - podczas walk na górze Klorowiec w maju 1915 r. został spalony dwór i zdemolowany kościół św. Anny. W 1918 r. doszło do rozruchów antysemickich we wsi, mieszkający w Rogach Żydzi zostali wygnani do Dukli. Czasy II Rzeczypospolitej to okres dalszego rozwoju wsi, która stanowiła wtedy jednowioskową gromadę. Podczas II wojny światowej Rogi były miejscem silnie działającej konspiracji zbrojnej, stąd pochodził oficer dywersyjny krośnieńskiego obwodu AK- Franciszek Kochan. W okresie operacji karpacko- dukielskiej we wrześniu 1944 r. na kilka dni w Rogach ustaliła się linia frontu. Wieś została wyzwolona spod okupacji niemieckiej w dniach od 11 do 20 września 1944 r. Po przejściu frontu NKWD dokonało licznych aresztowań wśród członków AK, szczególnie zasłużonych dla wsi, m.in. byłego wójta F. Matusiewicza. Czasy PRL-u to dla Rogów przede wszystkim okres budowy najważniejszych obiektów społeczno-kulturalnych we wsi. Postawiono szkołę podstawową, dom ludowy, remizę strażacką, siedzibę kółka rolniczego, itp. Rozwinięto komunikację kołową z pobliskim Krosnem i okolicą. Powstał Ludowy Klub Sportowy Burza-Rogi. Przemiany polityczno-gospodarcze - zapoczątkowane obradami okrągłego stołu w 1989 r. - przyniosły dalszy rozwój wsi, oparty przede wszystkim na inicjatywie prywatnej mieszkańców.

Podstrony artykułu:



Używamy cookies w celu świadczenia usług, reklamy i statystyk. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza zgodę na umieszczanie ich w Twoim urządzeniu końcowym. W każdej chwili masz możliwość zmiany ustawień swojej przeglądarki