Historia działalności kulturalnej w Miejscu Piastowym

Początki ożywienia kulturalnego w Miejscu Piastowym, sięgają roku 1890 i są wynikiem założenia przez księdza Bronisława Markiewicza Zakładu Wychowawczego w 1892 roku. Wraz z założeniem zakładu dotarli do tej miejscowości ludzie, o dużym poziomie intelektualnym szerszych – w porównaniu z rdzennymi mieszkańcami wsi – horyzontach myślowych. Zakład skupiał sieroty z różnych stron kraju, a celem założyciela było przygotowanie ich do różnych zawodów.

W roku 1913 założyciel wydał we własnej drukarni sztukę teatralną pt. „Bój bezkrwawy”. Sztuka ta dała początek istnienie kółka teatralnego.


 „..w tym zakładzie każdego roku grano jasełka i wiele innych sztuk scenicznych o charakterze patriotycznym, na które mieszkańcy wsi i innych okolicznych wiosek licznie uczęszczali...” ( Jan Szurlej )


Teatr zakładu wychowawczego stał się ważnym czynnikiem kształtującym psychikę mieszkańców wioski, rozbudził w nich również chęć i potrzebę coraz lepszego poznawania tajników sztuki teatralnej, oraz kształcenia się w innych kierunkach. Teatr inspirował niektórych z kręgu mieszkańców wsi do czynnego w nim uczestnictwa. Konsekwencją tego była myśl Wojciecha Albrychta o stworzeniu zespołu teatralnego działającego niezależnie od kółka zakładu wychowawczego. W roku 1916 z inicjatywy ks. Antoniego Sobczaka powstaje „Stowarzyszenie młodzieży Katolickiej”. Skupiona w nim młodzież interesuje się między innymi teatrem. W ten sposób powstaje „Nasz Teatr”.


Pierwszą sztuką teatralną jaka została wystawiona był dramat „Hermenegilda”, kolejna premiera to „Posiew Wolności”. Ze sztuki tej zachowały się słowa piosenki:


„Wilija gardzi doliny kwiatami

bo szuka Niemna swojego kochanka

Litwince nudno między Litwinami

Bo ukochała innego kochanka

 

Niemen ją gwałtowanie pochwycił w ramiona

Wiedzie na skały i dzikie przestworza

I giną razem w głębokościach morza

 

Młodzieniec rzucił ojców zagrody

Porzucił ogrom ludzkiej niedoli

Wziął tylko klejnot jedyny

Garść czarnej ojców ziemi”


(Aniela Parylak)

 

23 stycznia 1919 roku Stowarzyszenie Młodzieży Katolickiej przekształca się na Towarzystwo Młodzieży „Zgoda”. Także w tym roku w czerwcu rozpoczęto budowę budynku teatralnego. 2 lipca 1919 roku salę widowiskowo – teatralną oddano do użytku społeczeństwa. Wybudowana sala stała na miejscu obecnego Gminnego Ośrodka Kultury.

Na przestrzeni lat 1919-1921 zespół teatralny Towarzystwa Zgoda opracował i przedstawił: ZRĘKOWINY U PANA DRUZGAŁY, BŁAŻEK OPĘTANY, SURDUT I SIERMIĘGA, KARPACCY GÓRALE, ŁOBZOWIANIE, KOŚCIUSZKO POD RACŁAWICAMI, GWIAZDA SYBERII, LUSTRATOR U PANA WÓJTA, MAJSTER I CZELADNIK.


Życie kulturalne wsi nie ograniczało się jedynie do Towarzystwa „Zgoda”, bo oto już w roku 1919 Maria Trzeciecka – dziedziczka Miejsca Piastowego i okolic – skupiła wokół siebie liczną grupę dziewcząt wiejskich. Zrzeszona młodzież żeńska tworzy Związek Młodzieży Żeńskiej „Jutrzenka”. Organizacja ta zajmuje się nauką dziewcząt wiejskich, przygotowuje oprawę artystyczną imprez patriotycznych i narodowych, nauką wierszy i piosenek patriotycznych:


„Boże Ojcze twoje dzieci

płaczą żebrzą lepszej doli

Rok po roku szybko leci

My w niewoli”


Oprócz Towarzystwa „Zgoda” i Stowarzyszenia „Jutrzenka” działa w tym czasie w Miejscu Piastowym jeszcze jedna organizacja młodzieżowa, zrzeszająca tylko mężczyzn a mianowicie oddziały „Strzelca”.

Na przestrzeni lat 1919 – 1932 powstają organizacje: „Armata” i „Smocza Jama”. Organizacje: „Jutrzenka”, „Strzelec”, „Armata”, „Smocza Jama” wyłoniły się z istniejącego towarzystwa „Zgoda”. Spowodowało to rozgrupowanie członków zespołu teatralnego do poszczególnych związków, jednocześnie osłabiając pozycję samej „Zgody”. W celu zapobiegnięcia dalszemu rozpadowi „Zgoda” zostaje przekształcona w „Związek Młodzieży Wiejskiej” w roku 1932, patronem zostaje Związek Kółek Rolniczych w Krakowie”.
 

W roku 1936 powstaje kolejny żeński związek pod nazwą „Samarytanki” pod patronatem Ochotniczej Straży Pożarnej.


Ostatnią sztuką wystawioną przed wybuchem II wojny światowej w Zgodzie jest komedia pt; ”Jak kapral Szczapa wykiwał śmierć”. Premiera tej sztuki odbyła się czerwcu 1939 roku.
 

W czasie działań wojennych na terenie Miejsca Piastowego nie było otwartego życia kulturalnego. Młodzież znalazła schronienie w konwencie księży Michalitów, gdzie pod pretekstem praktyk religijnych przygotowywano i wykonywano małe formy teatralne w postaci wieczornic, spotkań poetyckich, które nacechowane były wątkami patriotycznymi. Pod płaszczykiem praktyk religijnych powstał męski chór kościelny, śpiewający pieśni religijne i patriotyczne.


Życie kulturalne podczas wojny mogło być kontynuowane z uwagi na to, że na tych terenach nie były prowadzone taktyczne działania wojenne (poza bitwą w Dolinie śmierci).


„Zbierano się także dla wysłuchania pięknych recytacji w Miejscu Piastowym koło Krosna. W małych gronach przyjaciół, w domach prywatnych, na polanach leśnych organizowano spotkania czytelnicze i recytatorskie oraz przedstawienia”
Henryk Tymon Jakubowski „Teatr amatorski na wsi”


Po przejściu frontu w zachodni rejon Polski można było przystąpić do otwartej działalności kulturalnej, co ponownie wpłynęło na dynamiczny rozwój życia społeczno - kulturalnego mieszkańców. Problemem był brak budynku „Zgody”, który został spalony w trakcie działań wojennych. Do dyspozycji pozostał budynek po „Armacie”. Przedstawienia odbywały się także u księży Michalitów. Jednak w niedługim czasie w roku 1947 uzyskano własną scenę przed istniejącą dziś remizą OSP – jest to tzw. „Barak”, zmontowany z przywiezionych elementów poniemieckiego baraku wojskowego.  Także w tym roku z inicjatywy ks. Tadeusza Podchorodeckiego powstaje orkiestra dęta, która tworzy także oprawę dla granych sztuk.

Po wojnie życie kulturalne może się już swobodnie rozwijać. Ksiądz Tadeusz Podchorodecki podejmuje próby odnowy stowarzyszenia „Zgoda”, który zrzesza młodzież z miejsca Piastowego w Związek Młodzieży Wiejskiej „Wici”.


W latach 1948-60 wystawiono ponad 30 sztuk teatralnych, były to zarówno premiery jak i powtórki sztuk. Między innymi wystawiono: Burzę Chatę za Wsią, Magazyn, Spokojny Lokator, Latarnika, Krowoderskie zuchy, Dom otwarty, Fircyka w zalotach, Niemców, i wiele innych.


W 1960 roku „Barak” przestaje spełniać rolę sali widowiskowej. Teatr znów nie posiada własnej sceny i zaczyna ponownie gościć u księży Michalitów, z którymi współpracuje do roku 1971.


Końcem 1970 roku ukończono budowę nowego Domu Ludowego. Pomimo, że budynek znajdował się w stanie surowym zorganizowano w nim pierwszą imprezę, którą była zabawa sylwestrowa. Wykończenie budynku trwało prawie dwa lata.


Nowy obiekt posiadał odpowiednie wyposażenie (salę widowiskową z sceną, oświetlenie sceniczne) co pozwoliło na odbudowę amatorskiego ruchu teatralnego. Podjęła się tego Halina Węgrzyn, która na bazie osobowej zespołu sprzed 5-ciu lat rozpoczęła przygotowanie spektaklu „Gwałtu, rety co się dzieje” Aleksandra Fredry. Premiera odbyła się w 1972 roku. Kolejną sztuką były: „Grube ryby”.


 

Podstrony artykułu:



Używamy cookies w celu świadczenia usług, reklamy i statystyk. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza zgodę na umieszczanie ich w Twoim urządzeniu końcowym. W każdej chwili masz możliwość zmiany ustawień swojej przeglądarki